Yunanistan'ın Ekonomik Görünümü ve Çipras'ın Başarı Karnesi

Komşumuz Yunanistan hakkında kısa bilgiler:

- Ülkenin yaklaşık 11 milyon nufusu var. 2001 yılında Drahmi para biriminden Euro para birimine geçti.
- Temel sektörler: Gemi nakliyesi, turizm, gıda, tütün, tekstil, kimyasal, metal ürünleri, madencilik ve petrol türevleri
- Nominal hasılaya göre dünyanın en büyük 46. ekonomisi olup, kişi başı hasılaya göre dünyada en büyük 27. ekonomidir.
- 2009 yılından beri ekonomik krizde ve 203 Milyar Dolar GSYİH'a sahiptir. İşsizlik ise şuan %22.5 dolayında.

Bu Krizin sebebi,
Ekonominin yapısındaki zayıflıklar, mali disiplinsizliğe bağlı olarak on yıl boyunca yüksek miktarda borç açıklarının bulunması ve kamu hesaplarında borcun milli hasılaya oranının yüksek olmasıdır.

Bu mali disiplinsizliğe az çalışıp bol keseden maaş alma durumu da dahildir. Şöyleki, İlber Ortaylı hocamızın seyahatnamesinin, Yunanistan bölümünden bir alıntı yapsam durumu kestirebilirsiniz. Kendisi şöyle ifade etmiş: "Yunanistanda Panhelenik Sosyalist Hareketten beri memurlar yılda 14 maaş alıyor ve 53 kalem maaş primleri var. Mesela havalimanı ve santrallerde dakik olarak işe gelmek zorunda olanlar bunun için prim alıyorlar. Troleybüsün elektrik hattından bağlantısı kopunca inip bağlantıyı kuran şoförlere de prim veriliyor. AB ekonomisinin cazip primleri Yunanistanda ikiye üçe katlanmış vaziyette."

Kriz sonucunda,
Orta sınıf ve işçi sınıfı ağır darbe almış, aileler çocuklarına bakamadıkları için aşevlerine teslim etmişlerdir. Birçok dükkân ve firma batmıştır. Polisler bile işsiz kalmış ve bazı adalar kiralanmıştır. Özel mülkiyette yer alan bazı adalardan 20 hektarlık Modi Adası 1.5 milyon euroya, 130 hektarlık Echinades adası 5 milyon euroya satılşa çıkarıldı. Avrupa Birliği de bu krizden ağır bir şekilde etkilenmiştir. Bu yüzden neredeyse bölünme noktasına kadar gelinmiştir. (Bkz. Fransa ve Almanya)

Seçimler ve Vaatler
Radikal Sol görüşlü SYRİZA partisi Ocak 2015 seçimlerinde 300 kişilik parlamentoda 149 adet koltuk alarak birinci oldu. İhtiyar Avrupanın yaşamayı seven ama çalışmayı pek sevmeyen ülkesinin Başbakanı Alexis Çipras'ın 2015 yılındaki vaatleri şunlar oldu:

- AB ve IMF'nin kurtarma paketini çöpe atmak,
- 1.3 Milyon emekliye 700 euroya kadar Noel Bayramı parası vermek,
- Asgari ücretin 580 eurodan 751 euroya çıkarılması,
- Çalışanların 1000 euroya kadar olan kazançlarından vergi almamak
- Konut kredisi borcu olanların borçlarının %30'u silinecek,
- Kamuda yarı zamanlı çalışan temizlik işçisi kadınlara aylık 1000 euro maaş,
- Sigortası olmayan işsizlere ücretsiz sağlık hizmeti verilmesi,
- En fakir 300.000 aileye ücretsiz elektrik hizmeti ve gıda yardımı,
- Düşük gelirli ailelere aylık metrekare başına 3 euro kira yardımı,
- İşsizler toplu taşımayı ücretsiz kullanabilecek,
- Emlak vergisi kalkacak, arazi vergisi indirilecek,
- Kısa sürede 300.000 yeni istihdam yaratılacak,
- Yeni yol ve körpüler yapılacak,
- Mazotun fiyatı düşecek

Ekonomi profesörü Grigory Vilkov'a göre vaatlerin neredeyse hiçbiri gerçekleşmedi.

Şimdiki ekonomik görünümü

- Döviz rezervleri geçen yıla göre azalmıştır.
- Kredi büyümesi % -1.7 ile negatif seyirde küçülmeye devam ediyor yani borçlanma mekanizması halen düzgün işlemiyor, üstelik şimdiki oran 2012 yılındaki orana yakın.

Kredi hacmi büyümesi

- Enflasyon oranı negatiften pozitife geçirilmiş, bu konuda bir başarı olduğu söylenebilir. Fakat bankalar arası faiz oranı halen negatif seviyededir.

Bankalar arası faiz oranı

- Genç işsizlik  % 45-50 arasında seyrediyor. Bu oranın en kötü dönemde %60 'ı gördüğünü söylersek durumun halen vahim olduğunu kestirebiliriz. Buna karşın genel işsizlik oranlarında nominal ya da reel bir düşüş gözlenmiştir.

Genç işsizlik

İşsizlik oranı %22.5 ve yeni hükümet döneminde en yüksek %28 i görmüş.

- Özel borçların GSYH'a oranı %147'lerden %136'lara düşürülse de halen yüksek.

- Ücretlerin artacağı vaat edilmiş fakat ortalama ücretler 2012 yılından beri devamlı düşme eğilimi göstermiş. Aslında böyle yüksek ücretlerin azalması Yunanistan için kısmen olumludur.

Azalan ortalama ücretler

- Asgari ücretin arttırılacağı vaat edilmiş olup, 2012'de düşen seviyesiyle (683 Euro ile) halen aynı olduğu görülmektedir.

Asgari ücret

Sonuç olarak, beğenilen ve beğenilmeyen politikalara başvurulsa da seçim vaatleri her zaman ülkenin potansiyeline göre değil, rasyonel düşünceye ve imkanlara göre belirlenmelidir. Asgari ücretin yükseltilmesi refah artışı anlamında her zaman istenilen sonucu vermeyebilir. Önemli olan piyasanın arz ettiği ücret düzeyini, ülkenin beşeri birikimlerini karşılayacak hale getirmek ve gençlerin geleceğe umutlarını korumaktır.

AB ülkesi de olsanız emek, her zaman tam akışkan bir faktör değildir. Ekonomik sorunlara yeni yaklaşımlar ve alışılmışın dışında bir şeyler denerken bile bir ülkede mali disiplini sağlamak öncelikli olmalıdır ki kamu ve özel borç mekanizmaları güzelce çalışsın.

Krizin etkileri adalarda pek hissedilmemiştir, turizm sektörü genelde yabancı ülke gelirine bağlı olduğu için turizme daha fazla önem atfedilmiştir, turizmin kazandırıcı etkisi hissedilmiş olup dış borç servisi çalışmaktadır. Uzun vadeli politikaları oturtmak zaman alabilir fakat seçim günü geldiğinde seçmenler ve muhalefetin kısa vadeli karnelere baktığını unutmamak gerekir.

Buna karşın Çipras halen IMF'in kemer sıkma politikalarının olumsuz etkilerinin fazla olduğunu düşünüyor. Kemer sıkma politikası elbette daraltıcı etkiler yapar, ama kamuda maaşların ve cari harcamaların bu derece fazla oluşu mali disiplin olmaksızın pratikte pek sürdürülebilir bir şey değildir.

Atilla Mert ÇITAK

13.06.2017

Kaynaklar
İlber Ortaylı Seyahatnamesi
http://www sozcu com.tr/2015/dunya/ciprasin-halkina-soz-verdigi-13-vaat-724667/?_szc_galeri=1
https://tr tradingeconomics com/greece